ต่อไป »

[golfreeze]

สติและสัมปชัญญะ(๑)

สติและสัมปชัญญะ ธรรมคู่นี้เป็นเครื่องมือเยี่ยมที่สุด
ซึ่งธรรมชาติให้เรามา เพื่อรบทัพจับศึกกับกิเลสผู้ทรงพลัง
ได้อย่างสมน้ำสมเนื้อทีเดียว การทำความเข้าใจกับธรรมคู่นี้
เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งเพราะเราใช้สติสัมปชัญญะปฏิบัติ
เจริญวิปัสสนา โดยสติทำหน้าที่ระลึกรู้อารมณ์ที่ปรากฏ
กับจิตต่อหน้าต่อตา เช่นรู้สึกสุข รู้สึกทุกข์ รู้สึกกังวล
รู้สึกกลัว รู้สึกสงสัย รู้สึกรัก รู้สึกชัง เป็นต้น

ส่วนสัมปชัญญะ เป็นตัวปัญญา ทำหน้าที่รู้ชัดเห็นชัดใน
อารมณ์นั้นๆ ตรงตามที่พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอน
คือเห็นทุกอย่างที่เกิดขึ้นในกายและจิตมีแต่ความแปรเปลี่ยน
ไปทั้งนั้น พระองค์สอนไม่ให้ยึดมั่นในสิ่งไม่แน่นอน
มีอารมณ์อะไรผ่านมาผ่านไปก็ระลึกรู้อยู่เสมอ

ผู้ปฏิบัติแค่สังเกตดูความเกิดดับเท่านั้น อะไรที่เกิดมา
ก็ปล่อยวางไป จิตที่ปล่อยวางอารมณ์คือจิตที่พ้นจากทุกข์

โบราณาจารย์ท่านเปรียบการเจริญสติสัมปชัญญะเหมือนชาว
นาเกี่ยวข้าว คือสติทำหน้าที่รวบรวมข้าวเข้ามาไว้ในกำมือ
(ดูอารมณ์)
และสัมปชัญญะทำหน้าที่เอาเคียวตัดรวงข้าวนั้น (วางอารมณ์)


ที่มา หนังสือเรื่องพระพุทธเจ้าพระองค์จริง
ของ อาปาสันติ


---------------------------------------------------------------------------------------

สัปปัชชัญญะ ตามสายท่านโกเอ็นกล้า คือการติดตามเฝ้าดู อนิจจา ความไม่เที่ยงของสังขาร ไปพร้อมกับสติ

คำว่าสังขาร ครอบคลุม กาย เวทนา จิต ธรรม ให้ดูความเป็นอนิจจา

ขอบคุณพี่ท๊อป มาครับ

[golfreeze]

สติสัมปชัญญะ (๒)


สติสัมปชัญญะ (๒)

เมื่อเข้าใจหน้าที่ของสติและสัมปชัญญะเป็นพื้นฐานได้แล้ว
จิตก็สามารถเจริญวิปัสสนาได้ ทุกขณะที่เกิดเวทนา เราก็รู้สึกถึง
สภาวะของเวทนาที่กำลังปรากฏ

ผู้มีสัมปชัญญะจะรับรู้เวทนาทุกชนิดด้วยจิตที่เป็นกลาง
ไม่เผลอเข้าไปยึดเวทนา หากเกิดความยินดียินร้ายขึ้นมาก็สัมผัสได้
รู้ชัดว่าเป็นเพียงสภาวะ หรือธรรมชาติธรรมดาอันหนึ่งโดยความ
เป็นของเกิดดับ ขณะใดเกิดกิเลสขึ้นนับจิต หากจิตรู้เท่าทัน
จิตจะกลับเข้าสู่ความตั้งมั่นและเป็นกลาง

ผู้ปฏิบัติตามรู้เวทนาอย่างนี้เรื่อยๆไป สังขารความปรุงแต่งจะดับ
ไปตามลำดับ

การเจริญวิปัสสนา ก็คือการมีสติสัมปชัญญะตามรู้เวทนาที่
กำลังปรากฏอยู่ ที่กำลังเกิดดับสืบเนื่องกันอยู่นี่เอง

เมื่อตามรู้มากเข้า ต่อเนื่องมากเข้า จิตย่อมรู้เรื่องเวทนาตาม
เป็นจริง คือรู้เรื่องอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา รู้เรื่องสมมุติและวิมุติ
ผลที่สุดย่อมละความเห็นผิดว่าเวทนาเป็นตัวตน และละความ
ยึดถือเวทนาได้ในที่สุด


ที่มา หนังสือเรื่องพระพุทธเจ้าพระองค์จริง
ของอาปาสันติ

[golfreeze]

เสริมนิด คำว่าสังขาร คือการปรุงแต่ง ไปในทางชอบและไม่ชอบ
รูป วิญญาณ สัญญา เวทนา สังขาร
ตา (รูป) เมื่อกระทบกับ ภาพหญิงสาว (วิญญาณ)
จำได้ว่านี่คือความงาม (สัญญา)
เกิดความอยากได้สัมผัส (เวทนา)
สังขาร (ปรุงแต่งไปในทางชอบ)
การตัดสังขาร คือการวางอุเบกขา ต่อความชอบ และความชัง กิเลสก็จะหายไปเรื่อยๆ